Fradiles, verslavend mooi

Gelukkig zijn we maar twee dagen in Atzara geweest voor het bezoek aan de wijngaard Fradiles, ons belangrijkste doel van de reis naar Sardinië. De indrukken en de hoeveelheid wijn en spijzen waren zo overweldigend dat een langer verblijf niet aan te raden is. Zeker met Mario als gastheer.

Bij het krieken van de dag bereidt hij het bezoek van zijn certificaathouders al voor om zijn gasten optimaal te verrassen en te verwennen. In ons geval spoorde hij ons zelfs aan vroeger op te staan om maximaal Fradiles te zien en proeven. Na een ontbijt in een lokale wijnbar toeren we iets buiten het dorpje naar het wijngoed. 

Paolo Savoldo die het landgoed beheert en exploiteert met zijn neven (fradiles) leidt ons langs de wijnranken en olijfbomen, maar ook langs de oogst van takken met kurk die later worden verwerkt tot kurk voor de flessen. Hij laat een foto zien van een nabijgelegen berg, die ’s ochtends vroeg nog bedekt was met een laag sneeuw. Een betoverend mooie streek dus, waar de zon altijd lacht.

De familie van Paolo spant zich in om de oude wijnranken te beschermen. De opbrengst is gering (soms maar een kilo druiven), maar is essentieel voor de kwaliteit van de wijnen Fradlles Istentu, Antiogu en Memorias. Op zijn ‘eigen’ wijngaard heeft Mario een eigen stuk voor zijn bekroonde Memorias, dat erg klein en kwetsbaar is. 

Het bezoek is intens geroerd bij het zien van de naambordjes op de palen bij de wijnranken. Alle bijna 150 certificaathouders zijn zichtbaar aanwezig. Van Talamini, de ijskoning van Deventer. tot kapper Ad Peters en ex bondscoach Bert van Marwijk, maar ook de overleden (schoon) moeder van Marie-Francoise en Herman is herdacht. Een onbetaalbaar moment!

Bij de oudste olijfboom wordt een toast uitgebracht. Zelfs de wind die uit alle richtingen lijkt te komen, verwaait dit geluksmoment niet. Bij elke ontmoeting met Mario, te beginnen zondag 26 mei op het wijnfeest op de Stromarkt, proef ik zijn wijn maar denk ik ook aan de Fradiles en de Cantina waar een verrukkelijk buffet met wijnen klaar stond voor de familie en gasten.

Een minireportage over Fradiles (Memorias):

Mario en de Blue Zones

Waarom worden mensen uitzonderlijk oud op enkele plekken in de wereld? Okinawa (Japan), Ikara (Griekenland), Nicoya (Costa Rica), Loma Linda (Californië) en de provincie Ogliastra op Sardinië zijn Blue Zones hotspots met concentraties ouderen van 80 tot boven de 100 jaar. Atzara ligt centraal in dit gebied.

De Amerikaan Dan Buettner en de Belg Michel Poulain hebben langdurig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de redenen waarom de mensen op deze specifieke oorden zo oud worden. 

Mario Lai leidde ons door zijn door geboortedorp Atzara langs ‘levende vruchten’ van de Blue Zones. En bij elke ontmoeting verbaasde ik mij er meer over dat uitgerekend Mario hier is geboren en zo vaak terugkomt. Hij spot met de uitgangspunten van een gezonde leefstijl, maar enkele kenmerken van deze Blue Zones beheerst hij tot in de finesses. In een eerder geschreven blog Vrijbaan voor gezondheid heb ik ze allemaal beschreven.

Een paar regels die Mario wel naleeft, stip ik graag aan:

  • Goede en sociale contacten want die dragen bij aan extra lange levensverwachting.
  • Niet met pensioen gaan, maar naar vermogen actief blijven tot het einde.
  • Altijd met een positief gevoel opstaan.
  • Geen stress, elke dag een happy hour!
  • En deze heeft Mario zelfs tot kunst verheven: elke dag een glas wijn….

Bijgaand een compilatie langs 90+ers van Atzara, onder wie een vrouw die al op haar 27steweduwe is en Mario regelmatig ten huwelijk heeft gevraagd om ‘gelukkig’ te worden…. Wie de schone raadt, tracteer ik op een glas Fradiles Memorias!

Een sfeerimpressie

Luigi waait met alle winden mee op Sardinië…..

Luit of eigenlijk Luigi Visser heeft de liefde van zijn leven gevonden op Sardinië en woont daar nu meer dan 30 jaar. Hij is vergroeid met de familiewijngaard Fradiles die hij runt met zijn zwagers. Van oorsprong is hij tolkvertaler, maar hij heeft zijn hart nu verpand aan wijn.

In de Cantine die zijn vrouw min of meer runt, ontvangt hij regelmatig de gasten van Mario, onder wie menig certificaathouder.

Een gesprek met hem is zeker aan te bevelen wanneer je meer wilt weten en snappen van de mores van de Sardijnen. Weet nu dat de 1,6 miljoen inwoners verspreid wonen op een eiland dat ¾ van de oppervlakte van Nederland behelst. Vele invloeden zijn zichtbaar en hoorbaar. Alle soorten wind (mistral, sirocco, libeccio en levante) zijn waarneembaar.

De maffia is mild, deels omdat het land weinig rijkdom kent behalve schapen en in toenemende mate wijn. Toch heeft ook Berlusconi aan de goudkust van het eiland er een villa.

Een buitenstaander krijgt er niet gauw een voet tussen de deur. Alleen autochtonen kunnen wat ‘regelen onder elkaar’. Luigi voelt zich dus nog steeds een buitenstaander. Maar de inclusiviteit maakt hem zo gelukkig dat hij nergens anders wil wonen dan op Sardinië.

Het land is schoon en zuiver omdat er geen industrie is. Het eiland is zelfvoorzienend door de stuwmeren, zonnepanelen en windmolens. ’s Nachts wordt het water met liften afgevoerd om de overdosis opgewekte energie af te voeren, terwijl de energieprijzen (staatsmonopolie!) onbetaalbaar hoog zijn…. Ook dat is Sardinië.

Luigi heeft er mee leren te leven. Een gesprekje.

Atzara kan niet zonder Mario

Atzara op Sardinië heeft een onweerstaanbare aantrekkingskracht op Mario.  Vraag aan een willekeurige inwoner of ze weten waar Mario uithangt en de kans is groot dat ze exact aangeven waar hij verblijft, maar ook dat ze (verre) familie van hem blijken te zijn.

Mario kan niet zonder Atzara, maar Atzara kan evenmin zonder Mario. De wijngaard Fradiles van zijn neven is zijn lust en leven. Sinds dit jaar exploiteert hij er ook drie vakantiehuizen. Hij is daarnaast een zeer geziene gast in de restaurants en wijnbars van het dorpje.

De ‘Smaak van Mario’ probeerde een dag het tempo van Mario bij te houden en maakte kennis met enkele familieleden en vrienden, onder wie huisarts Tonino die door zijn gelijkenis met oud-scheidsrechter Frans Derks ‘Franciscus de Var’ werd genoemd door certificaathouder Noud Cornelissen. Mogelijk dat Tonino die naam voor altijd adopteert. Maar ook Gianni Corona was onvergetelijk in zijn ‘grot’. De kapper heette die dagen Ad Peters en was daar zo trots op dat hij aanbood iedereen de volgende keer te knippen.

Een sfeerbeeld met veel drank, bourgondische buffetten, gezang en met Mario als stralend middelpunt.

Mario woont naast zijn wieg

Twee panden verwijderd van zijn geboortewieg in Atzara heeft Mario al bijna een kwart eeuw zijn tweede huis. Zijn vader gebruikte het ooit als wijnhuis naast zijn slagerij waar boven het gezin woonde. Mario groeide daar op met zijn zes broers en zus. Zijn jongere broer resideert er nu. Feitelijk woonde Mario er maar kort -door de vroege dood van zijn moeder- en verblijft hij al langer in Nederland.

Atzara heeft echter een onweerstaanbare aantrekkingskracht op Mario gehouden. Hij komt bijna maandelijks in het dorp, gelegen op 530 meter boven de zeespiegel en waar nog maar 500 huishoudens wonen.

In zijn sfeervol ingerichte huisje met altijd een fles wijn binnen handbereik en in de deuropening van zijn ouderlijke huis praat hij over ‘zijn leven’ en de bijzondere band met dit dorpje waar de tijd nog stilstaat.

Slapen bij Mario

Sinds deze maand kunnen certificaathouders van Fradiles Memorias ook overnachten in de Bed & Breakfast Holiday Mandrolise DOC in Atzara. Mario Lai heeft drie huizen in zijn geboortedorp op Sardinië omgetoverd tot logeerverblijf van zijn gasten. Hij heeft de huizen smaak- en stijlvol laten inrichten. Aan elke detail is gedacht; de sleutelhangers met de sleutels van de appartementen zijn van Juventus, AC Milan en Cagliari. En uiteraard staat er een fles van de bekroonde Fradiles Memorias in de woonkamer.

Ook het ontbijt wordt in stijl aangeboden: in de lokale wijnbar!

Samen met de certificaathouders Eric van de Bospoort en Noud Cornelissen ging de ‘Smaak van Mario’ polshoogte nemen. De komende dagen volgen, tot het wijnfeest op zondag 26 mei, enkele blogs over het verblijf in Atzara. Voorlopige conclusie: nog dit jaar staat een nieuw bezoek aan Sardinië op het programma, want het eiland heeft alle verwachtingen overtroffen!!

In onderstaande video deelt Noud Cornelissen zijn eerste ervaringen. (tip: kijk ook naar het slot van het filmpje)

Keizerskroon, geboorteplek RIH Sport/Deventer

Sinds 14 april 2019 heeft het fameuze fietsmerk RIH Sport van Ab Winsemius er een fanclub bij in Deventer. Na een toertocht van veertig kilometer langs de IJssel en Bussloo werd in de Keizerskroon van Mario Lai definitief besloten enkele keren in het jaar RIH Sport te eren op de dagen van een klassieker of Ronde.

Vandaag werd Parijs-Roubaix verreden. Ook de toertocht was er een voor de ware doorzetter. Van de aanvankelijk 20 geïnteresseerde rijders bleken er maar vijf echt te kunnen meedoen. Zo kaapte de IJsselloop enkele fietsers weg en zorgde tevens voor ernstige beperkingen bij de start vanaf de Stromarkt.

Tot overmaat kon wegkapitein Mario niet aantreden omdat zijn aandacht was verlangd bij zijn wijngaard en nieuw te openen B & B op Sardinië.

Maar het doorzettingsvermogen van Johan, Laura, Dirk, Wilma en Herman werd rijkelijk beloond. Na de rit van twee uur (koerssnelheid 20 km/u) volgde een fantastisch diner in de Keizerskroon. Met een knipoog naar de locatie van Parijs-Roubaix werd confit de canard geserveerd met een stukje foie gras. De rode wijn vloeide ook rijkelijk, want RIH Sport/Deventer wil fietsen graag associëren met Bourgondisch genieten!

Op zondag 2 juni (start 14 uur op de Stromarkt in Leiden) staat de beklimming van de Holterberg op het programma. Die dag wordt er ook gestreden om de Giro. De dag wordt in elk geval in Italiaanse stijl afgesloten. Het aantal deelnemers zal de volgende keer flink toenemen en er wordt al gebroed op een eigen tenue van RIH Sport, maar ook op tal van andere activiteiten. Wordt vervolgd dus.

Thriller Keizerskroon

Vandaag dronk Tomas Ross, drievoudig winnaar van de Gouden Strop voor het spannendste boek, een glas wijn in de Keizerskroon. Hij onthulde bijna in Deventer te hebben gewoond, maar het gedroomde huis werd voor de ogen van zijn vrouw verkocht.

Vandaag besprak hij met Almar Otten (l), dé thrillerschrijver van Deventer (oa Elite) een lezing/ interview voor de Rotary Deventer-IJssel. Ross trok zich direct terug op de binnenplaats van de Keizerskroon om een sigaret te roken en zich bij te praten over Deventer, de journalistiek, het vak van thrillerschrijver en Mario Lai, ook lid van Rotary Deventer-IJssel. Hij accepteerde het excuus dat Mario niet bij het gesprek zou zijn omdat hij druk in de weer is met zijn bekroonde Fradiles Memorias op Sardinië.

Filmdebuut dochter Mario

Ook Keizerskroon is meer dan een dag speellocatie geweest voor de film die Luisella Lai maakt voor en met kinderen met de ziekte van down. Op zondag 22 april bij SBS6 (21.30 u) wijdt Johnny de Mol een compleet tv programma aan deze film van de dochter van Mario. ,,In de film worden vrijwel alle rollen, op enkele hoofdrollen na, gespeeld door mensen met een beperking”, legt Luisella uit in de Stentor.

De premiere is later dit voorjaar in de Deventer Schouwburg. Als er meer details bekend zijn over de kaartverkoop dan melden we dit gauw, ook via dit blog!

San Mario Vinitaly

Sinds vrijdagochtend 5 april toen L’Unione Sarda, dé krant van Sardinië, hem onder ogen kwam, was Mario in alle staten. De volgende dag in Verona tijdens de Vinitaly zou een droom uitkomen. Zijn Fradiles Memorias leek voorbestemd 90 van de 100 punten te scoren op deze prestigieuze wijnbeurs en daarmee behoort de wijn van Mario en zijn neef in een klap tot de beste wijnen van Italië. En dat is ook gebeurd.

Deze foto is gemaakt op het moment van euforie. Mario kan nog nauwelijks overzien wat dit voor hem kan betekenen. Een droom is uitgekomen. Op dit moment rondt Mario de oplevering van zijn bed & breakfasthuis af om zich daarna zich te concentreren op zijn jaarlijkse wijnfeest op de Keizerskroon op zondag 26 mei.